Web3 ကို ဖော်ထုတ်ပါ။ ဘာကြောင့် “ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိခြင်း” က စစ်မှန်တဲ့ အနာဂတ်မှော်ပညာ ဖြစ်ရတာလဲ။

စိတ်ကူးကြည့်ပါ၊ မင်းဟာ အရမ်းကို စိတ်ဝင်စားစရာ ကွင်းဆက် ဂိမ်းတစ်ခုမှာ ကစားနေတယ်ဆိုရင်။ ဂိမ်းထဲမှာ ကစားသမားတိုင်း၏ ဒေတာ၊ ပစ္စည်းတွေ နဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ အားလုံးကို ဗဟိုဆာဗာ တစ်ခုက ထိန်းချုပ်နေတယ်။ ရုတ်တရက် ဆာဗာ ပြိုကွဲသွားတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် အက်မင်နစ်တာ မင်းကို မကြိုက်လို့ နှင်ထုတ်လိုက်တယ်။ ချက်ချင်း မင်း၏ ကြိုးစားမှုအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားပြီ၊ ဒီဂျစ်တယ် ပစ္စည်းတွေ မီးခိုးပျံသွားတယ်။ လည်ချောင်းကို ဆုတ်လိုက်ခံရသလို ခံစားရမလား၊ တစ်စုံတစ်ယောက်ရဲ့ လက်ထဲ ကျရောက်နေတဲ့ ခံစားချက်လေး။ ဟဟ၊ ဒါက မင်းရဲ့ အင်တာနက် ဘဝကို ပြန်စဉ်းစားစရာ ဖြစ်စေမှာ သေချာတယ်။

ဒါကတော့ လက်ရှိ Web2 ကမ္ဘာ၊ ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်နေတဲ့ အင်တာနက် အများစုဟာ ကြီးမားတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ၏ ဗဟိုဆာဗာ တွေပေါ်မှာ လည်ပတ်နေတာ ပဲ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ဆိုရှယ်မီဒီယာ ကြီးတွေ က ဒေတာတွေ စုဆောင်းပြီး ကြီးကြီးမားမား ထိန်းချုပ်နေကျ မြင်ရတယ်မလား။

ဒါပေမယ့် အခုတော့ အသစ်ကျကျ စကားလုံး တစ်လုံး အားလုံးကို ပြောင်းလဲလာနေပြီ — “ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိခြင်း”။ ဒါက နည်းပညာ အသုံးအနှုန်း တစ်ခုပဲ မဟုတ်ဘဲ၊ ဒီဂျစ်တယ် ကမ္ဘာ အတွက် တော်လှန်ရေး တစ်ခု လိုပဲ၊ လူတိုင်း ကို စစ်မှန်တဲ့ ထိန်းချုပ်မှု ပေးတဲ့ “မှော်ပညာ” တစ်မျိုး။ မြန်မာ ရိုးရာ ဇာတ်လမ်းတွေမှာ လို လူတိုင်း က ကိုယ့်ကို ကိုယ်ထိန်း နိုင်တဲ့ စွမ်းအား ရလာမယ်။

မှော်ပညာ ပထမ။ ဒေတာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှု၊ ကိုယ့်နယ်မြေ ကိုယ်လုပ်ဆောင်!

Web3 ကမ္ဘာမှာ မင်း၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ဒေတာ က ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ရဲ့ လက်ထဲ မထိန်းချုပ်ခံရတော့ဘူး။ မင်း က ထူးခြားတဲ့ သော့ တစ်ချောင်း ပိုင်ရှင် လို ဖြစ်လာမယ်၊ ဒီသော့ က မင်း ဒီဂျစ်တယ် ပစ္စည်း အားလုံး ရဲ့ “ဘဏ်ကျောင်း သေတ္တာ” ကို ဖွင့်နိုင်တယ်။ ဒီ သေတ္တာ တွေ က ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ကွန်ပျူတာ ထောင်ပေါင်း များစွာ ပေါ်မှာ ကွဲပြားစွာ ရှိနေတယ်၊ တစ်နေရာ တည်း မဟုတ်ဘူး။ ဒေတာ သုံးတိုင်း မင်း သော့ နဲ့ ခွင့်ပြုချက် ပေးရမယ်။ ဆိုလိုတာ Facebook က မင်း ဒေတာ နဲ့ ကြော်ငြာ မထုတ်နိုင်တော့ဘူး၊ TikTok လို မင်း မသိဘဲ စိတ်ဝင်စားမှု ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ မလုပ်နိုင်ဘူး။ မင်း က ကိုယ့် ဒီဂျစ်တယ် အမှတ်ပြု နဲ့ ဒေတာ ကို စစ်မှန်စွာ ပိုင်ဆိုင်ပြီး စီမံ နိုင်လာမယ်။ မြန်မာ လူငယ်တွေ ရဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာ အသုံးပြုမှု ကို စဉ်းစားရင် ဒါက ပိုပြီး လွတ်လပ်မှု ပေးမယ်။

ဒါက ဖြန့်ဖြူး ထားတဲ့ စာရင်း စနစ် များစွာ ပါဝင်တဲ့ ကြီးမားတဲ့ ကွန်ရက် လို ဖြစ်တယ်၊ ဘလော့ခ် တစ်ခု ချင်း က ငွေပေးငွေ ယူ နဲ့ ဒေတာ မှတ်တမ်း တွေ ကို မှတ်တမ်း တင်ထားတယ်။ ဘယ်သူ မှ ပြောင်းလဲ မရ၊ ဘယ်သူ မှ ဖျက်ဆီး မရ ပါဘူး။

 

မှော်ပညာ ဒုတိယ။ အသိုင်းအဝိုင်း ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်မှု၊ “လူထု” ကနေ “မြို့သူ” သို့ ပြောင်းလဲမှု

ရိုးရာ ကုမ္ပဏီ တွေမှာ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်မှု က အရေးပါ အရာထူး နည်း လူ တွေ လက်ထဲ ရှိနေတယ်။ ဒါပေမယ့် Web3 ရဲ့ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိ အက်ပလီကေးရှင်း (DApp) တွေမှာ အခြား တစ်မျိုး ပဲ။ ပရောဂျက် များစွာ က အုပ်ချုပ်ရေး တိုကင် ထုတ်ပြန်ပြီး ပရောဂျက် အနာဂတ် ကို ပိုင်ရှင် တွေ ပူးပေါင်း ဆုံးဖြတ် ချက် ပေးတယ်။

ဒါက နိုင်ငံ တစ်ခု ရဲ့ လူထု ဆန္ဒ ပြပြီး ဒီဂျစ်တယ် နိုင်ငံ လို ပဲ။ လုပ်ဆောင်ချက် တစ်ခု ပြောင်းချင်ရင် အဆိုပြု။ အခကြေး ပုံစံ ချိန်ညှိ ချင်ရင် မဲ ပေး။ အုပ်ချုပ်ရေး တိုကင် ပိုင်ရှင် တိုင်း က စကားပြော နဲ့ မဲ ပေး အခွင့်အာဏာ ရှိတယ်။ မင်း က ရိုးရာ စားသုံး သူ မဟုတ်တော့ဘဲ တက်ကြွ ပါဝင် သူ နဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချ သူ ဖြစ်လာမယ်။ ဒီ **ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်း (DAO)** က ရိုးရာ ကုမ္ပဏီ အုပ်ချုပ်ရေး ပုံစံ ကို ပြန်လည် ပုံဖော် နေတယ်။ မြန်မာ ရဲ့ ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှား မှု တွေ နဲ့ ဆင်တူ ခံစားရမှာ ပဲ။

 

မှော်ပညာ တတိယ။ ပြောင်းလဲ မရ၊ ဘယ်တော့ မပျောက်ကွယ်တဲ့ ဒီဂျစ်တယ် အမှတ်အသား

ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု မရှိ မှု ရဲ့ အဓိက နည်းပညာ တစ်ခု က ဘလော့ခ်ချိန်း ပဲ။ ဘလော့ခ်ချိန်း ကို ပွင့်လင်း ပြီး ပြောင်းလဲ မရနိုင်တဲ့ “စာရင်း စာအုပ်” လို စိတ်ကူးကြည့်ပါ။ စာမျက်နှာ တစ်မျက်နှာ (ဘလော့ခ်) ချင်း က ကုဒ်ဝှက်ထားပြီး ရှေ့ စာမျက်နှာ နဲ့ ချိတ်ဆက် ထားတယ်၊ ဘယ်သူ မှ စာမျက်နှာ တစ်မျက်နှာ ပြောင်းလဲ ရိုက်ကြည့်တာ ကို ကွန်ရက် တစ်ခုလုံး ရှာဖွေ ပြီး ငြင်း ပယ် မယ်။

ဒါက ဆိုလိုတာ ဘလော့ခ်ချိန်း ပေါ်မှာ မှတ်တမ်း တင်ထား တဲ့ ဒေတာ က ဘယ်တော့ မှ ရှိနေမယ်၊ ဘယ်သူ မှ ဖျက်ဆီး ဒါမှမဟုတ် ပြောင်းလဲ မရ ပါဘူး။ မင်း ရဲ့ ဒီဂျစ်တယ် ပိုင်ဆိုင်မှု၊ ငွေပေးငွေ ယူ မှတ်တမ်း၊ အနုပညာ ပစ္စည်း (NFT) တွေ က ယခင် မရှိခဲ့ တဲ့ လုံခြုံ အာမခံ ရလာမယ်။

မင်း ရဲ့ ပန်းချီ လက်ရာ ကို NFT အဖြစ် ဖန်တီး ပြီး ဘလော့ခ်ချိန်း ပေါ်မှာ ထူးခြား တဲ့ ဒီဂျစ်တယ် ပစ္စည်း ဖြစ်လာမယ် လို့ စိတ်ကူးကြည့်ပါ။ ဘယ်သူ မှ မိတ်ကူး မရ၊ ဘယ်သူ မှ အတုအယောင် မလုပ်ရ၊ မင်း ရဲ့ ငွေပေးငွေ ယူ မှု တိုင်း ရှင်း လင်း စွာ စစ်ဆေး နိုင်မယ်။ မြန်မာ အနုပညာ ရှင်တွေ အတွက် ဒါက ကြီးမားတဲ့ အခွင့်အလမ်း ပဲ။