ဘစ်တ်ကွင်း နည်းပညာရဲ့ အံ့ဖွယ်ကျော်ကြားမှုကို သင်တွေ့ဖူးလား။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်က မွေးဖွားလာခဲ့ပြီး နှစ်ရာချီ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောင်ပေါင်းများစွာ ငွေပေးငွေယူ မှတ်တမ်းတွေ ရှိနေပေမယ့် ဘယ်သူမှ တစ်လုံး ပင် ပြောင်းလဲဖျက်ဆီးခံရတာ မရှိခဲ့ဘူး။ ဒါက လူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှု ဒါမှမဟုတ် ကောင်းချီးမှုတွေပေါ် မူတည်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သင့်လျော်တဲ့ သင်္ချာ ကိရိယာတွေ သုံးပြီး သမိုင်းကို ပြောင်းလဲဖျက်ဆီး ကုန်ကျစရိတ်ကို ကောင်းကင်ကို တက်အောင် မြှင့်တင်ထားတာ ပါ။ ဒီနေ့ ဘလော့ခ်ချိန်း ရဲ့ မပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ အင်အားကို ကျွန်တော်တို့ အသေးစိတ် စူးစမ်းကြည့်ရအောင်။ အဓိက သုံးမျိုး ရှိပါတယ်။ SHA-256၊ အများသုံး သော့နှင့် ပုဂ္ဂလိက သော့ အတွဲ၊ နဲ့ Merkle သစ်ပင်။ ဒီသုံးမျိုးကို နားလည်ရင် ပုဂ္ဂလိက သော့ ပျောက်ဆုံးရင် ပိုက်ဆံအိတ်ထဲက ဘစ်တ်ကွင်းတွေ တကယ် ပြန်မရတော့ဘူး ဆိုတာ ရှင်းရှင်း လင်းလင်း သိနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ ဘလော့ခ်ချိန်း အသိုင်းအဝိုင်း မှာ ဒီနည်းပညာ တွေ က ဘယ်လို အကျိုးရှိလဲ ဆိုတာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။

၁။ SHA-256။ ကမ္ဘာ့ အကြီးမားဆုံး တစ်လမ်းသွား ခွဲချွဲ စက်ပညာ

A powerful, futuristic digital shredder or grinder transforming complex data (documents, images, hard drives) into a fixed-length, unique digital fingerprint (hash value). The machine has no reverse function, emphasizing its one-way operation.

SHA-256 ဟာ ဘလော့ခ်ချိန်း ရဲ့ အဓိက အင်အားကို ပေးတဲ့ ကိရိယာ တစ်ခု ပါ။ ဒါကို စူပါ ရောထွေး စက်တစ်လုံး လို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဘယ်လို ဒေတာ ပဲ ထည့်လိုက်ပါ စာလုံး တစ်လုံး၊ ဓာတ်ပုံ တစ်ချပ်၊ စာအုပ် တစ်အုပ် ဒါမှမဟုတ် ဂီဂါ ဘိုတ်တွေ ပါ ချက်ချင်း ပုံသေ လက်မှတ် တစ်ခု အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပေးပါတယ်။ ဒီ ပုံသေ လက်မှတ် က ၂၅၆ ဘစ် ရှိပြီး ဆစ်က်ဆဲ ဆယ်ခြောက် ဂဏန်း ၆၄ လုံး ပါဝင်ပါတယ်။ ဥပမာ၊ 5e884898da28047151d0e56f8dc6292773603d0d6aabbdd62a11ef721d1542d8 လို ပါ။

ဒီ စက်မှာ ရှေ့ ခရီး ပဲ ရှိပြီး နောက်ပြန် မရှိပါဘူး။ ပုံသေ လက်မှတ် ကနေ မူရင်း အကြောင်းအရာ ကို ပြန်မတွက်နိုင်ပါဘူး။ ဒါက တစ်လမ်းသွား လုပ်ဆောင်ချက် လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပိုပြီး အံ့သြစရာ က အကျိုးသက်ရောက်မှု ပါ။ ထည့်သွင်း ဒေတာ ကို တစ်ဘစ် ပြောင်းလဲ ရုံနဲ့ ထွက်လာတဲ့ ပုံသေ လက်မှတ် က လုံးဝ မတူတော့ပါဘူး။ ဆင်တူ မှု မရှိတော့ဘူး၊ မျိုးရိုး မတူတဲ့ လူ နှစ်ယောက် လို ပါ။

မြန်မာ ဘယ်နေရာ မှာ နေထိုင်ရင်တောင် နားလည်ရလွယ်တဲ့ ဥပမာ တစ်ခု ပေးရရင်၊ "ဒီနေ့ ရာသီ ကောင်းတယ်" လို့ ရိုက်ထည့်ပါ။ နောက်တစ်ခါ "ဒီနေ့ ရာသီ ကောင်း ပါတယ်" လို့ ရိုက်ပါ။ စကားလုံး တစ်လုံး ပြောင်း ရုံနဲ့ ပုံသေ လက်မှတ် က လုံးဝ ပြောင်းပါတယ်။ ဘလော့ခ်ချိန်း ရဲ့ တစ်ခုချင်း ဘလော့ က ဒီ SHA-256 ပုံသေ လက်မှတ် ကို သုံးပါတယ်။ အရင် ဘလော့ ရဲ့ ပုံသေ လက်မှတ် ကို ပါ ထည့်ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘလော့ N ရဲ့ ပုံသေ လက်မှတ် က SHA-256 (အရင် ဘလော့ ပုံသေ + ဒီ ဘလော့ ငွေပေး ငွေ ယူ ဒေတာ + အချိန် တံဆိပ် + ခက်ခဲ မှု + ကျပန်း နံပါတ်) လို ဖြစ်ပါတယ်။

တစ်ခု ချင်း ဘိုတ် ပြောင်း ရုံနဲ့ ဘလော့ N ရဲ့ ပုံသေ လက်မှတ် ပျက်ပါတယ်။ နောက်ဘလော့ N+1 မှာ အရင် ဟော့ ရှိနေတော့ အားလုံး ပြန်တွက်ရပါတယ်။ လက်ရှိ ကမ္ဘာ လွှမ်း တွက်ချက် စွမ်း အား က ရာချီ EH/s ရှိပါတယ် (၁ EH က စက္ကန့် မှာ ဟော့ ၁၀^၁၈ ချက်)။ တစ်ယောက် တည်း နှစ်ရာ ချီ ချိန်း ကို ပြန်တွက်ဖို့ က ကမ္ဘာ လွှမ်း မိုင်း စက် ရာ ချီ နဲ့ တိုက်ခိုက်ရတာ ပါ။ ဒါက ဟိမဝန္တာ တောင် ကို တစ်ယောက် တည်း သံကြိုး နဲ့ တူးဖို့ လို ခက်ခဲ ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သမိုင်း ပြောင်း လဲ မှု က မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

၂။ Merkle သစ်ပင်။ ထောင်ချီ ငွေပေး ငွေ ယူ မှု တွေ ကို ပုံသေ လက်မှတ် တစ်ခု အဖြစ် ပြောင်း

A clear, simplified illustration of a Merkle tree structure. Multiple individual transactions (leaf nodes) at the bottom combine pairwise, hashing upwards through parent nodes, until they converge into a single Merkle Root hash at the top. The structure highlights data aggregation and integrity.

SHA-256 တစ်ခု တည်း နဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ ဘလော့ တစ်ခု မှာ ထောင်ချီ ငွေ ပေး ငွေ ယူ မှု တွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ တစ်ခု ချင်း ဟော့ တွက်ပြီး ဘလော့ ခေါင်း မှာ ထည့်ရင် နေရာ များပါတယ်၊ စစ်ဆေး ရခက်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် နစ်ဇွန် ဆကူး က ၁၉၇၉ မှာ တီထွင်ခဲ့တဲ့ Merkle သစ်ပင် ကို သုံး ပါတယ်။

လုပ်ဆောင်ချက် က ရိုးရှင်း ပါတယ်။ ငွေ ပေး ငွေ ယူ မှု တစ်ခု ချင်း SHA-256 နဲ့ တွက်ပြီး အရွက် အစိတ်အပိုင်း တွေ ရပါတယ်။ ဘေးဘေး နှစ်ခု ပေါင်း ပြီး ပြန် ဟော့ တွက်ပါ၊ ဖခင် အစိတ်အပိုင်း ရပါတယ်။ ဆက်ပြီး နှစ်ခု ချင်း တွဲ ဟော့ တွက် နောက်ကို တက်ပါ၊ အပေါ်ဆုံး တစ်ခု ရှိရင် Merkle Root လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီ အမြစ် က သစ်ပင် တစ်ခုလုံး ရဲ့ စူပါ ပုံသေ လက်မှတ် ပါ၊ ဘလော့ ခေါင်း မှာ ထည့်ပါတယ်။

အကောင်း ဆုံး က ငွေ ပေး ငွေ ယူ မှု တစ်ခု က ဘလော့ မှာ ရှိ မရှိ သက်သေ ပြ ဖို့ ဘလော့ တစ်ခုလုံး မလိုပါဘူး။ ညီအစ်ကို အစိတ်အပိုင်း ဟော့ တွေ အနည်းငယ် (၁၀-၂၀ လောက်) ပေး ရုံနဲ့ အရွက် ကနေ အမြစ် ကို စစ်ဆေး နိုင်ပါတယ်။ ဒါက Merkle သက်သေ ပါ၊ အလွန် ထိရောက်ပါတယ်။ မိုဘိုင်း ပိုက်ဆံ အိတ် တွေ က ဘလော့ တစ်ခုလုံး မဒေါင်း ဘဲ လမ်း ကို စစ်ဆေး ရုံနဲ့ သိနိုင်ပါတယ်။

ပြောင်း လဲ မှု အတွက် ပိုပြီး ပြင်းထန်ပါတယ်။ အောက်ဆုံး ငွေ ပေး ငွေ ယူ မှု တစ်ခု မှာ သေးငယ်တဲ့ ပြောင်း လဲ ရုံနဲ့ အရွက် ဟော့ ပြောင်း၊ ဖခင် ပြောင်း၊ အဘွား ပြောင်း အထိ Merkle Root ပြောင်း၊ ဘလော့ ခေါင်း ပြောင်း၊ ဘလော့ ဟော့ ပျက်၊ နောက် အားလုံး ချိတ်ဆက် ပျက်ပါတယ်။ အကျိုး သက်ရောက်မှု က မူပိုင်း အဆင့် ကြီး ပါတယ်။ ဒါကြောင့် SHA-256 + Merkle သစ်ပင် က ငွေ ပေး ငွေ ယူ မှု တိုင်း နှစ်ထပ် အာမခံ ပေးပါတယ်။

၃။ အများသုံး သော့ နှင့် ပုဂ္ဂလိက သော့ အတွဲ။ ဘစ်တ်ကွင်း ကို တကယ် "ပိုင်ဆိုင်" တဲ့ တစ်ခုတည်း သက်သေ

ဘလော့ခ်ချိန်း က ပြောင်း လဲ မှု ကို ကာကွယ်တာ ပြောပြီး သင့် ဘစ်တ်ကွင်း က ဘယ်သူ ရဲ့ လဲ။ အဖြေ ရိုးရှင်း ပါတယ်။ ပုဂ္ဂလိက သော့ ရှိသူ က အမှန် ပိုင်ရှင် ပါ။ ဘလော့ခ်ချိန်း မှာ ဘဏ် လို အကောင့် + စကား ဝှက် + ဖောက်ထွင်း ပြန်ရယူ မရှိပါဘူး။ ဘစ်တ်ကွင်း ပိုင်ဆိုင်မှု ရဲ့ အဓိက က ဒီ ဘစ်တ်ကွင်း ကို လက်မှတ် ထိုး နိုင်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက သော့ ရှိမှု ပါ။

ပုဂ္ဂလိက သော့ ဘယ်လို ရလဲ။ အလံညမ်း ကွတ် ဂဏန်း လက်မှတ် အယ်ဂိုရီသမ် (ECDSA၊ secp256k1 ကွတ်၊ ဘစ်တ်ကွင်း နဲ့ အများစု ပလက်ဖောင်း သုံး) နဲ့ ပါ။ ကျပန်း ထုတ်လုပ် ၂၅၆ ဘစ် ဂဏန်း → ဒါ သင့် ပုဂ္ဂလိက သော့ (၂၅၆ ဘစ် ≈ ၁၀^၇၇ မျိုး ဖြစ်နိုင်ချေ၊ စကြဝဠာ အော်တွမ် အားလုံး ထက် များ)။ အလံညမ်း ကွတ် ပေါ် အမှတ် မြှောက် တွက်ချက် (တစ်လမ်း သွား) နဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကနေ အများသုံး သော့ ရပါတယ်။ အများသုံး သော့ ကို SHA-256 + RIPEMD-160 နှစ်ချက် ဟော့၊ ဗားရှင်း၊ စစ်ဆေး ကုဒ် ထည့်ပြီး အကျိတ် (၁ နဲ့ စ၊ ၃ နဲ့ စ ဒါမှမဟုတ် bc1 နဲ့ စ) ရပါတယ်။

အဓိက က ဒီနေရာ ပါ။ ပုဂ္ဂလိက → အများသုံး → အကျိတ်။ လွယ်ကူ ပါတယ်၊ မီလီ စက္ကန့် အတွင်း ရပါတယ်။ အကျိတ် → အများသုံး → ပုဂ္ဂလိက။ သင်္ချာ အရ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး (ကွမ်တမ် ကွန်ပျူတာ လက်တွေ့ အသုံး ချိန် ဝေးပါတယ်)။ ကမ္ဘာ အားလုံး သင့် အကျိတ် နဲ့ အများသုံး သော့ ကို မြင်နိုင်ပေမယ့် သင် တစ်ယောက် တည်း ပုဂ္ဂလိက သိပါတယ်။

ငွေ ပေး ငွေ ယူ ချိန်။ ပုဂ္ဂလိက နဲ့ ငွေ ပေး ငွေ ယူ အကြောင်း အရာ ကို ဂဏန်း လက်မှတ် ထုတ်ပါ (ပုဂ္ဂလိက သိ ကြောင်း သက်သေ)။ ကမ္ဘာ လွှမ်း အစိတ်အပိုင်း တွေ သင့် အများသုံး နဲ့ စစ်ဆေး ပါ။ အောင်မြင်ရင် ထုတ်လွှင့် ပြီး ချိန်း ပေါ် ပါတယ်။ လက်မှတ် မဖန်တီး နိုင်ပါဘူး ဘာလို့လဲ ဆို ပုဂ္ဂလိက လိုအပ်လို့ ပါ။ ဒီ စနစ် က ပုဂ္ဂလိက မရှိ ရင် ဘယ်သူ မှ မလှုပ်နိုင်ပါဘူး၊ နစ်ဇွန် ဆကူး ပါ အတူ တူ ပါ။

၄။ အဆုံး ပျော်ရွှင်မှု မရှိ။ ပုဂ္ဂလိက သော့ ပျောက်ရင် ဘစ်တ်ကွင်း တကယ် ပျောက်ပါတယ်

ဘလော့ခ်ချိန်း ရဲ့ ဗဟို မရှိ မှု က နှစ်ဖက် ဓါး ပါ။ ပိုင်ရှင် မရှိ၊ ဖောက်ထွင်း မရှိ၊ "စကား ဝှက် မေ့။ ဒီနေရာ နှိပ် ပြန်ရယူ" မရှိပါဘူး။ စနစ် တစ်ခုလုံး က လက်မှတ် ဖြေဆိုနိုင်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက ရှိသူ က တရားဝင် ပိုင်ရှင် ပါ။ ပုဂ္ဂလိက ပျောက်ရင် အာမခံ သေတ္တာ သော့ ကို မာရီယာနာ ပင်လယ် ကို ပစ်လိုက်သလို ပါ။ သေတ္တာ ရှိနေ၊ အထဲ ရွှေ ရှိနေ ပေမယ့် ဘယ်တော့ မှ မဖွင့်နိုင်ပါဘူး။ အခြား လူ တွေ လည်း မဖွင့်နိုင်ပါဘူး၊ ဒါကြောင့် ဒီ ဘစ်တ်ကွင်း က ချိန်း ပေါ် အေးဆေး ဆုံး "သရဲ ပိုင်ဆိုင်မှု" ဖြစ်ပါတယ်။

လုပ်ငန်း ခန့်မှန်း ချက် အရ လက်ရှိ ဘစ်တ်ကွင်း သန်း ချီ က ပုဂ္ဂလိက ပျောက်ဆုံး၊ ဟာ့ဒ် ဒစ် ပျက်စီး၊ မှတ်ဉာဏ် စကားလုံး မေ့၊ မမျှော်လင့် ဖော်မတ် စတဲ့ အကြောင်း ကြောင့် ထာဝရ အိပ်ပျော်နေပါတယ်။ ရာခိုင်နှုန်း ၁၅-၂၀% လောက် ပါ။ ဒါက ဒေါ်လာ ဘီလျံ ချီ ပိုင်ဆိုင်မှု က လူ လွတ် ပျောက်ဆုံး ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အတွေ့အကြုံ ရှိ သူ တွေ နေ့တိုင်း ပြောတဲ့ စကား တွေ က ကြောက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပုဂ္ဂလိက က သင့် အသက် ပါ၊ မှတ်ဉာဏ် စကားလုံး / ပုဂ္ဂလိက ကို အော့ဖ်လိုင်း၊ မျိုး ခွဲ နှစ်ပိုင်း သိမ်း၊ ဓာတ်ပုံ မရိုက်၊ ကလောက် မသိမ်း၊ ဝဲ ချက် မပို့၊ ဓာတ်ပုံ မရိုက်၊ သတ္တု ပန်းကန် မှာ မှတ်ဉာဏ် စကားလုံး ထွင်း၊ နေရာ မတူ တဲ့ နေရာ တွေ ခွဲ သိမ်း ဆိုတာ အကောင်း ဆုံး ပါ။

နောက်ဆုံး နှလုံး စကား နှစ်ခွန်း

ဘလော့ခ်ချိန်း က ကိုယ့်ကို "ပြောင်း လဲ မှု မရှိ" လို့ ဟောပြောရတာ က ယုံကြည်မှု မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒီ သုံး ချက် ပြင်း မာ ပေါင်း စပ်မှု ပါ။ SHA-256 ရဲ့ တစ်လမ်း အကျိုး သက်ရောက်မှု က ပြောင်း ရုံ နဲ့ အားလုံး ပျက်၊ ဘလော့ခ်ချိန်း ပုံစံ + ရှေ့ ဘလော့ ဟော့ က သမိုင်း ပြောင်း ရင် နောက် အားလုံး ပြန် တည်ဆောက် ရမယ်၊ Merkle သစ်ပင် + အများသုံး ပုဂ္ဂလိက လက်မှတ် က ငွေ ပေး ငွေ ယူ နဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု ကို ခိုင်မာ စေ ပါတယ်။ ဒီ စနစ် က လက်ရှိ ခိုင်မာ ပါတယ်။ အနာဂတ် ကွမ်တမ် ကွန်ပျူတာ က အလံညမ်း ကွတ် ပြဿနာ ကို ဖြေ ရင် ဒါမှမဟုတ် SHA-256 မှာ ပြင်း မာ ပွတ်တိုက် တွေ့ ရင် အုတ်မြစ် တုန်ခါ ပါမယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ အချိန် မှာ ကျ တည်ငြိမ် ပါတယ်၊ နှစ် ဆယ်ချီ ဆက် တိုက်ခိုက် နိုင်ပါတယ်။ နောက်တစ်ခါ တစ်ယောက် ယုံ မယ် လို့ ပြောရင် သင် အေးဆေး ပြန်ပါ။ "မောင်၊ ကမ္ဘာ လွှမ်း EH ရာ ချီ တွက်ချက် စွမ်း အား ကို ငါ့ကို ချေး ပေး၊ ငါ ပြောင်း ကြည့်မယ်။" ဖတ်ပြီး သင့် ပုဂ္ဂလိက နဲ့ မှတ်ဉာဏ် စကားလုံး ကို ပိုပြီး လေးစား မှု ရှိ လာပြီလား။ ချက်ချင်း သိမ်း ထားတာ စစ်ဆေး ပါ၊ တကယ် ပျောက်ရင် ငိုကြွေး မနေနဲ့ မောင်း။

ကမ္ဘာ ထိပ်ဆုံး ၃ ခု ကွန်း ပြောင်း ရုံ အကြံပြု။

ကြီး ပြီး ပြည့်စုံ ရွေး ဘိုင်နန်း၊ ပရော ဖက်ရှင်နယ် ဂိမ်း ရွေး OKX၊ တောင်း ကွင်း ကို ရွေး Gate! ချက်ချင်း ဖွင့် ပြီး ဘဝ လှည့်ကွက် ချွေတာ ခံ ပါ။