အီသရေ့ဖွန်း အခြေခံများနှင့် အကောင့်စနစ် - ကမ္ဘာ့ကွန်ပျူတာ ဖြစ်လာနိုင်ရခြင်းက ဘာကြောင့်လဲ။

ဘစ်ကွန်း ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အဲဒါက လုံခြုံရေး အဆင့်မြင့်သော ဘဏ်ခြောက်သေတ္တာ တစ်လုံးလို ဖြစ်နေတယ်။ ငွေသားကို သိမ်းဆည်း နဲ့ ထုတ်ယူရုံပဲ လုပ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အီသာရိုက်မ် ကတော့ မတူဘူး။ ဒါက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ပျူတာ တစ်လုံး လို ဖြစ်နေပြီး ဘယ်သူမဆို ပရိုဂရမ်များ ထည့်သွင်း၊ ဂိမ်းများ ကစား၊ ချေးငွေ နဲ့ NFT များ ဖန်တီး နိုင်တယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေး စနစ်တွေ ပိုမို ရေပန်းစားလာတဲ့ ခေတ်မှာ ဒီအချက်တွေ က အရေးပါ လာနေပါပြီ။ ဒီနှစ်ခု နှစ်ခုစလုံး ဘလော့ခ်ချိန်း ကို အသုံးပြုပေမယ့် အဓိက ကွဲပြားမှု က ကြီးမားပါတယ်။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ အီသာရိုက်မ်၏ ပရိုဂရမ်ရေး နိုင်စွမ်း ရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တွေ ကို ဖွင့်ဟ ဆွေးနွေး ကြည့်ရအောင်။ ဝက်ဘ်၃ ကမ္ဘာမှာ ဒီလို နည်းပညာ တွေ က အနာဂတ် စီးပွားရေး ကို ပြောင်းလဲ နိုင်ပါတယ်။
အဓိက မေးခွန်း တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဘစ်ကွန်း ရဲ့ စာရင်း မှာ သင်မြင်ရတာ က မသုံးရသေး တဲ့ ငွေပြန်ချေ များ (UTXO) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အီသာရိုက်မ် မှာ သင့်အကောင့် မှာ အခု ဘယ်လောက် ငွေ ရှိလဲ ဆိုတာ ကို မြင်ရပါတယ်။ ဒါက အကောင့်မော်ဒယ် vs UTXO မော်ဒယ် ရဲ့ အဓိက ကွဲပြားချက် ပါ။
အကောင့်မော်ဒယ် ဆိုတာ ဘယ်လို ဖြစ်လဲ။ (အီသာရိုက်မ် ရဲ့ နည်းလမ်း)
အီသာရိုက်မ် က အကောင့်/ချိန်ခွင်လျှာ မော်ဒယ် ကို အသုံးပြုပါတယ်။ ဒါက သင်နေ့စဉ် အသုံးပြုတဲ့ ဘဏ်ကတ် နဲ့ အလွန် ဆင်တူ ပါတယ်။
- အကွန်ထရက် တစ်ခု ချင်း က အကောင့် တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
- အကောင့် မှာ ချိန်ခွင်လျှာ (ETH)၊ nonce (ငွေပေးချေမှု အစဉ်အလာ၊ ထပ်ခါ တိုက်ရိုက် တားဆီး ရန်)၊ ကုဒ် (ကန်ထရက် ဆိုရင်)၊ သိုလှောင်မှု (ကန်ထရက် ဒေတာ) တွေ ရှိပါတယ်။
- ငွေလွှဲ ခြင်း။ A အကောင့် ကနေ ETH အနည်းငယ် နုတ်ယူ ပြီး B အကောင့် မှာ ထပ်တိုး ပါတယ်။ ရိုးရှင်း ပြီး ရိုင်း ပါတယ်။ 'ဘယ် ငွေလက်ဆောင်' ဆိုတာ ဂရုစိုက် စရာ မလို ပါဘူး။
အားသာချက် တွေ ရှင်းလင်း ပါတယ်။
- ချိန်ခွင်လျှာ စစ်ဆေး ရန် မြန်ဆန်။ အကောင့် အခြေအနေ ကို တိုက်ရိုက် ကြည့်ရုံ ပဲ လုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဘစ်ကွန်း လို ဟောင်း ငွေပေးချေမှု တွေ ကို ရှာဖွေ မယ့် အစား မလို ပါဘူး။
- ပရိုဂရမ်ရေး အတွက် ဖော်ရွေ ပါတယ်။ ကန်ထရက် တွေ က ကိုယ်ပိုင် အခြေအနေ ကို ပြောင်း နိုင်၊ အခြား တွေ ကို ခေါ်ဆို နိုင်၊ မက်ဆေ့ ပို့ နိုင်။ ဒါက 'ပရိုဂရမ်ရေး နိုင်စွမ်း' ရဲ့ အခြေခံ ပါ။
- နေ့စဉ် အသုံးပြု ရန် လွယ်ကူ ပါတယ်။ ငွေလွှဲ၊ ဂတ်စ် အခကြေး၊ ကန်ထရက် ခေါ်ဆို ခြင်း တွေ ကို တစ်ချက်တည်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။
အားနည်းချက် တွေ က ဘာလဲ။
- ကိုယ်ရေး ကိုယ်တာ အနည်းငယ် နိမ့်ကျ ပါတယ်။ အကောင့် ချိန်ခွင်လျှာ က အများသို ့ ပွင့်လင်း နေပါတယ်။ ဘယ်သူ မဆို သင့်မှာ ဘယ်လောက် ရှိလဲ ကို မြင်နိုင်ပါတယ်။
- အခြေအနေ ပေါက်ကွဲ ခြင်း။ ကမ္ဘာလုံး အခြေအနေ သစ် က ပိုကြီး လာ ပြီး နော့ ဒ် တွေ သိမ်း ရန် ခက်ခဲ ပါတယ် (ဒါပေမယ့် နောက်ပိုင်း အခြေအနေ သစ် အကောင်အထည်ဖော် ရှိပါတယ်)။

UTXO မော်ဒယ် (ဘစ်ကွန်း) နှင့် နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ရအောင်
ဘစ်ကွန်း က UTXO (မသုံး ရသေး ငွေပေးချေမှု ထုတ်လွှတ်မှု) ကို အသုံးပြု ပါတယ်။ ဒါက ငွေသား အသုံး လို ဖြစ်ပါတယ်။
- သင့် 'ငွေ' က သီးခြား 'ငွေလက်ဆောင်' များ ဖြစ်ပြီး ပမာဏ နှင့် သော့ (ဘယ်သူ သုံး နိုင်လဲ) ရှိပါတယ်။
- ငွေ သုံး ခြင်း။ တစ်ခု လုံး ထည့်ရပါမယ် (ထည့်သွင်း မှု)၊ ပြီးရင် အသစ် ငွေလက်ဆောင် ဖွင့် ပေး ရပါမယ် အခြား တွေ နဲ့ ကိုယ့် ကို ပြန်ချေ ပါ။
- အားသာချက်။ နှစ်ခါ သုံး မှု ကို သဘာဝ က တားဆီး ပါတယ်။ ကိုယ်ရေး ကိုယ်တာ ကောင်း ပါတယ် (အသစ် အကွန်ထရက် အသစ် ငွေလက်ဆောင်)၊ အလျှင်အမြန် အတည်ပြု ရန် လွယ်ကူ ပါတယ်။
- အားနည်းချက်။ ရှုပ်ထွေး ပါတယ်။ ငွေလွှဲ တစ်ခု လုပ်ရန် ထည့်သွင်း နဲ့ ထုတ်လွှတ်မှု တွေ ကို ပေါင်း ရပါမယ်။ ချိန်ခွင်လျှာ စစ်ရန် ချိန်စီ ပေါ် အားလုံး ဆက်စပ် ငွေပေးချေမှု တွေ ကို စကင် ရပါမယ်။
အနှစ်ချုပ် တစ်ခွန်း။
ဘစ်ကွန်း က 'ရိုးရှင်း၊ လုံခြုံ၊ ရွှေ လို ပြောင်း မှု မရှိ နိုင်' ကို ရှာဖွေ ပါတယ်။
အီသာရိုက်မ် က 'ပြောင်းလွယ်၊ ပရိုဂရမ်ရေး နိုင်၊ ရှုပ်ထွေး လော့ဂျစ် တွေ လည်ပတ် နိုင်' ကို ရှာဖွေ ပါတယ်။
ဒါကြောင့် အီသာရိုက်မ် က အကောင့် မော်ဒယ် ကို ရွေး ချယ် တာ က ဖွံ့ဖြိုး သူ တွေ က ကုဒ် ရေး ရန် လွယ်ကူ ပြီး အခြေအနေ ပြောင်း ရန် ပါ။
အခြေအနေ သစ်။ အီသာရိုက်မ် ရဲ့ 'ဦးနှောက် ဟတ်ဒစ်စ်'
အီသာရိုက်မ် ကမ္ဘာလုံး မှာ အရေးပါ ဆု တာ တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါက ကမ္ဘာ့ အခြေအနေ (World State) ပါ။
ဒါက အကောင့် အားလုံး ရဲ့ လက်ရှိ ချိန်ခွင်လျှာ၊ ကန်ထရက် ကုဒ်၊ သိုလှောင်မှု ဒေတာ တွေ ကို မှတ်တမ်း တင် ပါတယ်။
ဒီ အခြေအနေ က ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မထားပါဘူး။ ဒါက Merkle Patricia Trie (MPT၊ မက်ကယ် ပါထရစ်ရှာ သစ်) နဲ့ သိမ်း ပါတယ်။
MPT ဆိုတာ ဘာလဲ။ ရိုးရှင်း ပြော ရင် မက်ကယ် သစ် + ပါထရစ်ရှာ သစ် (ဖိသိပ် ရှေ့ ဆက် သစ်) ရဲ့ ရောနှော ပါ။
- ပါထရစ်ရှာ သစ်။ လမ်း ဖိသိပ်၊ သော့ ရှည် ရင်တောင် နေရာ များများ မယူ ပါဘူး။ ရှာ ရန် မြန်ဆန် ပါတယ်။
- မက်ကယ်။ အမျိုးသား တိုင်း ဟက်ရှ် ပါတယ်။ အမြစ် ဟက်ရှ် ပြောင်း ရင် တစ်ခုလုံး အခြေအနေ ပြောင်း ပါတယ်။ အကောင့် တစ်ခု ရဲ့ ချိန်ခွင်လျှာ ပြောင်း ရင် အမြစ် ဟက်ရှ် ပြောင်း ပြီး ကမ္ဘာလုံး နော့ ဒ် တွေ က 'အခြေအနေ ပြောင်း ခဲ့ တယ်' လို့ သိ နိုင်ပါတယ်။
ဘလော့ ခ် ခေါင်း မှာ အမြစ် ဟက်ရှ် သုံး ခု ရှိပါတယ်။
- ငွေပေးချေမှု သစ် အမြစ်
- လက်ခံ မှု သစ် အမြစ်
- အခြေအနေ သစ် အမြစ် (အရေးအကြီး ဆုံး)
ပေါ့ နော့ ဒ် တွေ က ဘလော့ ခ် ခေါင်း ကို သိမ်း ရုံ နဲ့ မက်ကယ် သက်သေ နဲ့ 'အကောင့် တစ်ခု ရဲ့ ချိန်ခွင်လျှာ က X လား' လို့ အတည်ပြု နိုင်ပါတယ်။ တစ်ခု လုံး ချိန်စီ ဒေါင်လုဒ် မလို ပါဘူး။
ဒါက အီသာရိုက်မ် ကို ဆွဲ ဖြာ ရန် အောက် မှာ ထိန်း ထားနိုင်ပါတယ်။
အခြေအနေ သစ် က အီသာရိုက်မ် ရဲ့ 'ပရိုဂရမ်ရေး နိုင်စွမ်း' ကို အကျဆုံး လုပ်ဆောင် ပါတယ်။
ကန်ထရက် လုပ်ဆောင် ချိန် တိုင်း EVM က အခြေအနေ ပြောင်း → အသစ် အခြေအနေ ဟက်ရှ် → အသစ် ဘလော့ ခ် ခေါင်း → ကမ္ဘာလုံး သဘောတူ ပါတယ်။
အခြေအနေ ပြောင်း ရင် လူ တိုင်း ရဲ့ 'ဦးနှောက်' က တစ်ပြိုင်နက် အပ်ဒိတ် ပါတယ်။
EVM။ အီသာရိုက်မ် ရဲ့ 'နှလုံး အင်ဂျင်'
အခု အဓိက ဇာတ်လမ်း ရောက်ပါပြီ။ EVM (Ethereum Virtual Machine၊ အီသာရိုက်မ် ဗာချွယ်ချယ် စက်) ပါ။
EVM က အီသာရိုက်မ် ရဲ့ 'ဦးနှောက် CPU' ပါ။
ဒါက စတက် ဗာချွယ်ချယ် စက် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဘိုက် ကုဒ် (bytecode) ကို လုပ်ဆောင် ရန် အထူး ပါတယ်။
လုပ်ငန်း စဉ် က ဒီ လို ရှိပါတယ်။

- သင် Solidity ကုဒ် ရေး → ဘိုက် ကုဒ် မှ ကွန်ပါယ် ပါတယ်။
- ကန်ထရက် ထည့်သွင်း။ ငွေပေးချေမှု ပို့၊ EVM က ဘိုက် ကုဒ် ကို ကန်ထရက် အကောင့် ရဲ့ ကုဒ် နယ်ပယ် မှာ သိမ်း ပါတယ်။
- ကန်ထရက် ခေါ်ဆို။ မက်ဆေ့ ခေါ်ဆို ပို့၊ EVM က ကန်ထရက် ကုဒ် ကို မ�ెမ်ရီ မှာ လုဒ် ပါတယ်။
- လုပ်ဆောင်ခြင်း။ opcode တစ်ခု ချင်း လည်ပတ် (ADD၊ MUL၊ CALL၊ SSTORE စသည်)။
- အဆင့် တိုင်း ဂတ်စ် နုတ်ယူ။ ဂတ်စ် မလုံလောက် ရင် ပြန်လည် ပြန်လည် လုပ်ဆောင် (revert)။
- အခြေအနေ ပြောင်း။ သိုလှောင်မှု ပြောင်း၊ ချိန်ခွင်လျှာ လှု ပြောင်း၊ ဖြစ်ရပ် ပို့ စသည်။
- ငွေပေးချေမှု ပြီး။ အသစ် အခြေအနေ တင်ပြ၊ အခြေအနေ သစ် အမြစ် အပ်ဒိတ်။
EVM က ဘာကြောင့် အီသာရိုက်မ် ကို 'ပရိုဂရမ်ရေး နိုင်' စေ ပါလဲ။
- တုရင် ပြည့်စုံ။ လှည့်ပတ်မှု၊ အခြေအနေ၊ ပြန်လည် ခေါ်ဆို စသည် ရေး နိုင်ပါတယ်။ သီအိုရီ အရ ရှုပ်ထွေး လော့ဂျစ် အားလုံး အကောင်အထည်ဖော် နိုင်ပါတယ် (ဘစ်ကွန်း စကရစ် က ရည်ရွယ် မပြည့်စုံ၊ အကန့်အသတ် မလွန် လှည့်ပတ်မှု ကို ကာကွယ် ရန်)။
- ဆုံးဖြတ် ချက်။ တူ ထည့်သွင်း မှု နှင့် ကမ္ဘာလုံး လည်ပတ် ရလဒ် တူ ရမယ် (မဟုတ်ရင် သဘောတူ ပြိုကွဲ ပါမယ်)။
- ရေပန်း ကွယ် ခွဲ ခြား။ ကန်ထရက် တွေ က ကိုယ်ပိုင် သိုလှောင်မှု + အခြား ကန်ထရက် ခေါ်ဆို ရုံ ပဲ ဝင်ရောက် နိုင်ပါတယ်။ နော့ ဒ် ဖိုင် တွေ ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖတ် ရေး မနိုင်ပါဘူး။
- ဂတ်စ် ယန္တရား။ DoS တိုက်ခိုက်မှု ကို ကာကွယ်၊ သေဆုံး လှည့်ပတ်မှု ကို တားဆီး။ လည်ပတ် ကြာ ရင် ပိုကုန်ကျ ပါတယ်။
ဥပမာ တစ်ခု ပေး ပါမယ်။
Uniswap မှာ ငွေ လဲ ခြင်း → ကန်ထရက် ရဲ့ swap လုပ်ဆောင်ချက် ခေါ်ဆို → EVM က လော့ဂျစ် လုပ်ဆောင် → ပင်လယ် သိုလှောင်မှု ပြောင်း၊ တောကင် လွှဲ၊ လှည့်ကွက် အခ နုတ်ယူ၊ ဖြစ်ရပ် ပို့ စသည်။
တစ်ခုလုံး လုပ်ငန်း စဉ် က အက်တော်မိ နစ်။ အောင်မြင် ရင် အားလုံး အောင်မြင်၊ မဟုတ်ရင် အားလုံး ပြန်လည် လုပ်ဆောင်။
ဒါက ဘစ်ကွန်း မှာ လုပ် မရ ပါဘူး။
ဘစ်ကွန်း vs အီသာရိုက်မ် အဓိက ကွဲပြားချက် ဇယား (၂၀၂၆ ရှုထောင့်)
| ပရောဂျက် | ဘစ်ကွန်း (BTC) | အီသာရိုက်မ် (ETH) |
|---|---|---|
| စာရင်း မော်ဒယ် | UTXO (မသုံး ရသေး ထုတ်လွှတ်မှု) | အကောင့်/ချိန်ခွင်လျှာ မော်ဒယ် |
| အဓိက အသုံးပြု | ဒစ်ဂျစ်တယ် ရွှေ၊ တန်ဖိုး သိမ်း | ကမ္ဘာ့ ကွန်ပျူတာ၊ ဉာတိ ကန်ထရက် ပလက်ဖောင်း |
| ပရိုဂရမ်ရေး နိုင်စွမ်း | ကန့်သတ် (စကရစ် ရိုးရှင်း၊ တုရင် မပြည့်စုံ) | တုရင် ပြည့်စုံ (Solidity စသည်) |
| အခြေအနေ သိမ်း | UTXO စုစည်း | ကမ္ဘာ့ အခြေအနေ သစ် (MPT) |
| လုပ်ဆောင်မှု အင်ဂျင် | မရှိ (လက်မှ လက် အတည်ပြု ရုံ) | EVM (ဗာချွယ်ချယ် စက် ဘိုက် ကုဒ် လည်ပတ်) |
| သဘောတူ (လက်ရှိ) | PoW | PoS (ပေါင်းစည်း ပြီး) |
| TPS/ချဲ့ ထွင် နိုင်စွမ်း | နိမ့် (Layer2 လို လက်ခြောက် ကွန်ရက်) | အလယ် (ခွဲ ခြင်း၊ Layer2 လို Optimism စသည်) |
| ပုံမှန် အသုံးချ | ငွေလွှဲ၊ ကိုင်ဆောင် | DeFi၊ NFT၊ DAO၊ ဂိမ်း၊ RWA |
| ကိုယ်ရေး ကိုယ်တာ | ကောင်း (အသစ် အကွန်ထရက်) | အလယ် (အကောင့် ပွင့်လင်း) |
| ၂၀၂၆ နေရာ | အဖွဲ့ အစည်း ရှောင်ရန် ပိုင်း၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ရွှေ | DeFi + တည်ငြိမ် ငွေ လွှမ်း မှု၊ RWA တောကင်း ရှေ့ တန်း |
ဘာကြောင့် အီသာရိုက်မ် က 'ပရိုဂရမ်ရေး နိုင်' နိုင်လဲ။ တစ်ခွန်း အနှစ်ချုပ်
ဘလော့ခ်ချိန်း ကို 'စာရင်း မှတ်တမ်း ရုံ' ကနေ 'ကုဒ် လည်ပတ် နိုင်သော ဆွဲ ဖြာ ကွန်ပျူတာ' အဖြစ် အဆင့်မြှင့် လုပ်ထားလို့ ပါ။
- အကောင့် မော်ဒယ် → အခြေအနေ ပြောင်း လွယ်၊ စစ်ဆေး လွယ်။
- အခြေအနေ သစ် → လုံခြုံ အတည်ပြု ကမ္ဘာလုံး အခြေအနေ။
- EVM → ဘယ်သူ မဆို ကုဒ် ရေး၊ ကမ္ဘာလုံး လုပ်ဆောင်၊ ရလဒ် တူ ပါတယ်။
ဘစ်ကွန်း က ဘယ်တော့ မှ မပိတ်သော ဘဏ်ခြောက်သေတ္တာ လို ပါတယ်။ လုံခြုံ ပေမယ့် လုပ်ဆောင်ချက် တစ်ခု ပဲ ရှိပါတယ်။
အီသာရိုက်မ် က ကမ္ဘာ့ မျှဝေ စူပါ ဆာဗာ လို ပါတယ်။ အက်ပ် လည်ပတ်၊ လစာ ပေး၊ အလိုအလျောက် ချေး စသည် လုပ်နိုင်ပေမယ့် ရှုပ်ထွေး ပို၊ ပိုကုန်ကျ (ဂတ်စ်)၊ ဘတ် ထွက် လွယ် ပါတယ်။
အခု သင် နားလည် ရလိမ့်မယ်။
ဘစ်ကွန်း က 'ယုံကြည် ငွေ ကြေး' ပြဿနာ ကို ဖြေရှင်း ပါတယ်။
အီသာရိုက်မ် က 'ယုံကြည် ကုဒ်' ပြဿနာ ကို ဖြေရှင်း ပါတယ်။
ပို နက် တွင်း တူ လိုရင်။ ဥပမာ Solidity ဘယ်လို ရေး၊ ဂတ်စ် ဘယ်လို တွက်၊ EVM opcode အသေးစိတ်၊ ဒါမှမဟုတ် ၂၀၂၆ မှာ အီသာရိုက်မ် ခွဲ ခြင်း တိုးတက်မှု။
မေးခွန်း ပစ် လာ ပါ၊ ဆက် ဆွေး နွေး ကြမယ်~
ကမ္ဘာ့ ထိပ်ဆုံး ၃ နေရာ ကွန်ရက် ငွေကြေး အရောင်း ရုံ အကြံပြု။
- ဘင်အန်း အရောင်း ရုံ မှတ်ပုံ တင် (အရောင်း ပမာဏ ဘုရင်၊ မျိုးစုံ အများဆုံး၊ အသစ် သင်ယူ သူ သာသနာ ပေါက်ကွဲ)။
- OKX အရောင်း ရုံ မှတ်ပုံ တင် (ကန်ထရက် ကိရိယာ၊ အခ နိမ့်)။
- Gate.io အရောင်း ရုံ မှတ်ပုံ တင် (အသစ် ငွေ ရှာ သူ၊ လိုက် ရောင်း + တစ်ခုချင်း လေပ်တာ)။
ကြီး ပြီး ပြည့်စုံ ရွေး ဘင်အန်း၊ ပရော ဖက်ရှင်နယ် ကစား ရွေး OKX၊ တောင်း မျိုး ကစား ရွေး Gate။ မြန်မာ လျင်မြန်စွာ ဖွင့် ပြီး ဘဝ ကြာ အခ လျှော့ ချ ပါ~