Ειλικρινά, κάθε φορά που άκουγα φίλους να υμνούν το λευκό βιβλίο του Bitcoin σαν το πιο επαναστατικό πράγμα ever, έμενα με ανοιχτό το στόμα και μάτια σαν δίσκους – αγγλικά, όροι που ακούγονται σαν εξωγήινη γλώσσα, και εγώ εκεί, να σκέφτομαι 'γιατί να το διαβάσω αυτό το τέρας;'. Αλλά ξέρεις τι; Με μια δόση περιέργειας και λίγο πείσμα, το πήρα απόφαση και το ξεφύλλισα πριν λίγες εβδομάδες. Και μπουμ! Δεν είναι καν ακαδημαϊκό paper, είναι σαν ένα χιουμοριστικό 'ειδοποιητήριο εκτάκτου ανάγκης' από τον Satoshi Nakamoto προς όλο τον κόσμο: Τράπεζες, PayPal, εφαρμογές πληρωμών – ετοιμαστείτε, η δουλειά σας κινδυνεύει!

Το κείμενο, σε μόλις εννέα σελίδες, ξετυλίγει τρεις βασικές απορίες που βασανίζουν τον καθένα μας στην καθημερινότητα, ειδικά σε μια χώρα σαν την Ελλάδα όπου οι τραπεζικές συναλλαγές μπορεί να γίνουν εφιάλτης με γραφειοκρατία και χρεώσεις.

1. Πώς να στέλνεις λεφτά online χωρίς τράπεζα και να μην σε 'κλέβουν' στην πορεία;

Στον πραγματικό κόσμο, όταν δίνεις 100 ευρώ στον φίλο σου για καφέ στην Πλάκα, η τράπεζα τα καταγράφει, τα αφαιρεί από τον λογαριασμό σου και τέλος. Αλλά στο διαδίκτυο, τα χρήματα είναι απλά ψηφιακά bits – ένα copy-paste και έτοιμο, πώς ξέρεις ότι δεν θα ξαναχρησιμοποιηθεί το ίδιο ποσό;

Ο Nakamoto έχει την πιο απλή, αλλά και τρελή ιδέα: Φαντάσου ένα γιγάντιο κοινό spreadsheet, σαν το Google Sheets του πλανήτη ολόκληρου. Κάθε συναλλαγή – ποιος έδωσε σε ποιον, πόσα έμειναν – γράφεται δημόσια εκεί, και όλοι μαζί ελέγχουμε ο ένας τον άλλο. Αυτό το 'spreadsheet' λέγεται blockchain.

Θες να αλλάξεις κάτι κρυφά; Πρέπει να πείσεις χιλιάδες υπολογιστές σε όλο τον κόσμο ταυτόχρονα. Στην Ελλάδα, όπου ακόμα παλεύουμε με παλιούς λογαριασμούς, αυτό ακούγεται σαν όνειρο – ή εφιάλτης για τους απατεώνες!

2. Ποιος κρατάει τα αρχεία αυτού του spreadsheet; Δεν θα δουλεύουν δωρεάν, έτσι;

Εδώ έρχεται η μεγαλοφυής στρατηγική του: Κάνε τους όλους να ανταγωνίζονται για το προνόμιο να γράψουν την επόμενη σελίδα. Σκέφτηκε ένα εξαιρετικά δύσκολο μαθηματικό πρόβλημα (το SHA256 hash), και όποιος το λύσει πρώτος, παίρνει το δικαίωμα να καταγράψει τις συναλλαγές και, ως μπόνους, μερικά φρέσκα bitcoins σαν 'μισθό'.

Αυτή η διαδικασία ονομάζεται mining, σαν να σκάβεις για χρυσό, αλλά με υπολογιστές. Και το καλύτερο; Αν θες να αλλοιώσεις παλιές εγγραφές, πρέπει να ξαναλύσεις τα προβλήματα από εκείνο το σημείο και μετά, γρηγορότερα από όλους τους άλλους μαζί. Χωρίς αρκετή υπολογιστική ισχύ; Καλύτερα να κάτσεις φρόνιμα.

Πέρασαν 16 χρόνια, και κανείς δεν τα κατάφερε – γι' αυτό και είναι θρυλικό, ειδικά σε εμάς τους Έλληνες που εκτιμούμε την εξυπνάδα πίσω από απλές λύσεις.

3. Και οι χρήστες με κινητά; Δεν μπορείς να κατεβάσεις ένα τεράστιο αρχείο δεδομένων!

Ο Nakamoto το είχε προβλέψει από το 2008, όταν τα smartphones ήταν ακόμα πρωτόγονα. Δημιούργησε δύο 'ελαφριές' εκδοχές για να μην πνίγεσαι σε gigabytes:

  • Ελαφριάς κόμβος (SPV): Διατηρείς μόνο τις 'κεφαλίδες' κάθε σελίδας. Για να ελέγξεις μια συναλλαγή, ζητάς απόδειξη από άλλους – γίνεται σε δευτερόλεπτα, ιδανικό για γρήγορες μεταφορές από το καφέ σου.
  • Δέντρο Merkle: Συμπιέζει χιλιάδες συναλλαγές σε έναν μικρό 'ρίζα' 32 bytes, εξοικονομώντας χώρο και εμποδίζοντας πλαστογραφίες.

Σκέψου το: Ήδη τότε σκεφτόταν τα πορτοφόλια στα κινητά μας – αυτό είναι που λέμε 'επανάσταση από το μέλλον'.

Η μεγάλη μου εντύπωση μετά την ανάγνωση:

Το λευκό βιβλίο του Bitcoin δεν λάμπει για τις τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά γιατί εξαλείφει την 'εμπιστοσύνη' – το πιο ακριβό αγαθό της κοινωνίας μας – με καθαρά μαθηματικά. Παλιά, για να στείλεις λεφτά, έπρεπε να εμπιστευτείς τράπεζες ή εφαρμογές· τώρα, αρκεί να πιστέψεις ότι ένα μαθηματικό πρόβλημα είναι άλυτο.

Στα χρόνια που πέρασαν, τα περισσότερα 'air coins' γεμίζουν σελίδες με γραφήματα και υποσχέσεις, αλλά ξεχνάνε το βασικό: πώς να εμποδίσεις την απάτη. Ο Nakamoto, με 9 σελίδες, γκρέμισε τους μεσάζοντες πληρωμών παγκοσμίως και το έκανε open-source. Τι να πεις; Απλά, θρυλικό.

Μην αφήνεις το 'δύσκολο' λευκό βιβλίο να σε αποθαρρύνει. Διάβασε μια απλή ελληνική σύνοψη (ή κοίτα το mind map που ετοίμασα παρακάτω), και σε μισή ώρα τα 'πιάσαμε'. Μετά, όταν δεις projects που φωνάζουν 'θα νικήσουμε το Bitcoin', θα ξεχωρίσεις αμέσως τα σοβαρά από τα φούσκωμα.