Geleneksel bankalar para verirken yüzüne bakar, cebinde para varsa verir; DeFi ise sadece teminatına bakar, varsa verir, yoksa tartışma yok. Bu fark, finans dünyasını altüst eden bir devrim gibi geliyor kulağa, değil mi?

Geleneksel vs DeFi Borç Verme

Bu yaklaşım, yıllardır bankaların dayattığı bürokrasiye karşı içimizi ferahlatan bir nefes gibi.

Geleneksel finans sisteminde borç almak için aşılması zor engeller var: Kredi notun düşük mü? İş kanıtın yok mu? O zaman kapı dışarı. Dünyada hâlâ 1,7 milyar yetişkin banka hesabı bile açamadan yaşıyor, borç hayali kurmak bir yana.

DeFi ise tüm bu zincirleri kırıp geçiyor. Kripto varlığın varsa, dünyanın herhangi bir yerinden anında borç alabiliyorsun.

KYC yok, mülakat yok, onay bekleme derdi yok. Üstelik elindeki fazladan parayı likidite havuzlarına atıp pasif gelir elde etmek de cabası.

Borç verme, DeFi'nin toplam kilitli değer (TVL) açısından en büyük alanlarından biri olmayı sürdürüyor. 2021 Nisan'ında sadece 9,7 milyar dolarlık bir hacimle başlayan bu sektör, 2026'ya geldiğimizde onlarca kat büyüdü; önde gelen protokoller yüz milyarlarca dolarlık kilitli varlığa sahip.

Bugün, zincir üstü borç vermenin inceliklerini anlamak için iki dev protokole odaklanalım: Compound ve Aave. Bu platformlar, DeFi'nin temel taşları gibi.

DeFi Borç Vermesinin Cazibesi: Geleneksel Bankaların Yetemediği Noktalar

DeFi Borç Verme Avantajları

  1. Sıfır Engeller: Gezegenin herhangi bir köşesindeki herkes, bir cüzdan sahibi olduğu sürece katılabilir. Pasaport, sosyal güvenlik veya iş belgesi aranmaz.
  2. Hızlı İşlem: Teminat yatır, borç al; saniyeler içinde hallolur. Geleneksel bankalarda ise günler, hatta haftalar sürer.
  3. Çift Yönlü Kazanç: Borç alan faiz öder, yatıran faiz toplar. Arada banka kesintisi yok; her şey algoritmalarla otomatik dağılır.
  4. Şeffaflık Zirvede: Faiz oranları nasıl hesaplanır? Tasfiye sınırı nerede? Teminat oranı ne? Hepsi blok zincirinde açıkça görünür, herkes inceleyebilir.
  5. Kaldıraç Oyunları: ETH teminat gösterip USDC borç al, sonra ETH'ye yatır... Döngüyü sürdürerek getiriyi katla (tabii riski de).

Ama unutma: Bu kadar özgürlük, aynı zamanda yüksek risk demek. Varlık fiyatları ani düşüş yaşarsa, teminatın tasfiye olur ve elinde kalan pek bir şey kalmaz.

Compound: Zincir Üstü İlk 'Para Pazarı', Sade ve Etkili

Compound Borç Verme Mekanizması

Compound, DeFi borç vermesinin öncüsü; 2020'de patlama yaparak tüm ağı sardı.

Temelinde dev bir havuz yatıyor:

  • Bazıları varlıklarını yatırıp faiz kazanır (tedarikçiler).
  • Bazıları teminat gösterip borç alır (borçlular).
  • Faizler tamamen arz-talep algoritmasıyla dengelenir.

2021'de ZRX, BAT, COMP, DAI, ETH, USDC, USDT, UNI ve WBTC gibi 9 varlığı destekliyordu.

2026'ya gelindiğinde desteklenen varlıklar çoğaldı, üstelik Arbitrum ve Base gibi Layer 2'lerde de aktif (Türkiye'deki kripto meraklıları için bu, erişimi daha da kolaylaştırıyor).

Faizler Nasıl Belirlenir?

Tamamen algoritmik: Talep artarsa faiz yükselir, azalırsa düşer.

Örneğin DAI için tedarik APY'si %4-6 arasında, borç APY'si %7-10 civarı olabilir (gerçek zamanlı piyasa koşullarına göre değişir).

cToken Ne İşe Yarar?

DAI yatırdığında faiz doğrudan eklenmez; onun yerine cDAI alırsın.

cDAI, hem depozito belgen hem de faiz kuponu gibi çalışır.

Zaman geçtikçe, 1 cDAI karşılığında daha fazla DAI çekebilirsin.

Mesela 1000 DAI yatır, 1000 cDAI al. Bir yıl sonra %10 faizle 1000 cDAI, 1100 DAI'ye dönüşür.

Faizler otomatik birikir, manuel toplama yok.

Borç Almak İçin Teminat Şart!

Her varlığın 'Teminat Faktörü' (Collateral Factor) var.

ETH için %75 ise, 1000 dolarlık ETH ile en fazla 750 dolarlık başka varlık borç alabilirsin.

Teminat oranı uyarı çizgisinin altına düşerse (genelde %110-130), sistem otomatik tasfiye eder; %8 ceza keser ve teminatını satıp borcu kapatır.

Yönetişim Nasıl İşler?

COMP, yönetişim token'ı.

Sahipsen oy vererek yeni varlıklar ekleyebilir, parametreleri ayarlayabilir veya faiz modellerini değiştirebilirsin.

Öneri için toplam arzın %1'ine sahip olmak şart, ama topluluk oldukça dinamik.

Özetle: Compound, güvenilir ve basit; yeni başlayanlar için ideal bir giriş kapısı.

Aave: Daha Gelişmiş ve Esnek 'Borç Verme Evrimi'

Aave, Compound'dan biraz sonra sahneye çıktı ama şimdi borç verme arenasının lideri.

TVL'si genellikle zirvede, özellikler ise daha kapsamlı.

Ana çekicilikler:

  1. Flash Loan (Anlık Borç): Teminat olmadan devasa miktarlar borç al, ama aynı işlemde geri öde. Arbitraj, fiyat oyunları veya tasfiye botları için vazgeçilmez. Ücret sadece %0,09; her şey atomik olmalı (başarısız olursa hepsi geri sarılır).

  2. Faiz Seçenekleri: Sabit faiz mi değişken mi, sen karar ver. Sabit olan piyasa dalgalanmalarından korur, uzun vadeli için ideal; değişken ise daha ucuz ama piyasa hareketlerine duyarlı.

  3. Kredi Devri: Borç limitini başkasına devredebilirsin (arkadaşın veya bot için).
  4. Çeşitli Teminatlar: Compound'dan daha fazla varlık destekler, risk seviyeleri daha detaylı ayrılır.
  5. aToken: cToken'a benzer; yatırınca aToken alırsın, faiz otomatik birikir.

Tasfiye sistemi daha yumuşak: Cezalar genelde %5-10, 'Sağlık Faktörü' ile sürekli izleme var.

2026'daki Aave V3, çok zincirli destek, izolasyon modu (yüksek riskli varlıklar ayrı tutulur) ve GHO (kendi stabilcoin'i) gibi yeniliklerle evrildi.

Kısaca: İleri düzey borç, flash loan veya kaldıraç arıyorsan Aave'ye yönel.

Borç Vermenin Altın Kuralı: Sağlık Faktörünü Düşürme

Compound da Aave de olsa, asıl tehlike teminat fiyatlarının düşmesi.

Sağlık Faktörü = (Teminat Değeri × Teminat Faktörü) / Borç Tutarı

1'in altına inerse tasfiye başlar.

Örnekle: 1000 dolar ETH teminat (%80 faktör), 600 dolar USDC borç al.

Sağlık Faktörü = 1000 × 0.8 / 600 = 1.33 (güvenli).

ETH %30 düşerse teminat 700 dolar olur, faktör 700 × 0.8 / 600 ≈ 0.93 → Tasfiye! Zarar + ceza.

Tasfiyeden Kaçınma İpuçları:

  • Limitin %20-30'unu boş bırak, tampon oluştur.
  • Fiyatları takip et, uyarı araçları kur.
  • Düşüşte hemen teminat ekle veya borç öde.
  • Teminatları çeşitlendir, tek sepete yumurta koyma.

Son Sözlerim

DeFi borç verme, finansal gücü bankalardan alıp bireylere sunuyor; kaldıraç ve fırsatlar artık parmaklarımızın ucunda.

Ama bu güç, sorumluluğu da beraberinde getiriyor.

Compound'la basit ve istikrarlı bir şekilde faiz topla, yeniysen buradan başla.

Aave'yle zengin özelliklere dal, maceracıysan tam sana göre.

ETH'ni teminat gösterip USDC borç almaya hazır mısın, yoksa küçük adımlarla tasfiye sınırlarını test mi edeceksin? Türkiye'deki kripto topluluğunda bu heyecanı paylaşan binlerce insan var, sen de katıl.

Dünyanın En İyi 3 Kripto Borsası Önerisi:

  • Binance Kayıt Ol (İşlem hacmi lideri, en geniş çeşitlilik, yeni kullanıcı bonusları dolu);
  • OKX Kayıt Ol (Vadeli işlemler ustası, düşük ücretler);
  • Gate.io Kayıt Ol (Yeni coin avcıları için, kopya ticaret + özel airdroplar).

Tam kapsamlı için Binance, profesyonel için OKX, altcoin avı için Gate! Hemen hesap aç, ömür boyu ücret indiriminden yararlan.