DeFi အခြေခံ သင်ခန်းစာ ၆: ဗဟိုမဲ့ ချေးငွေ စနစ် - ဘဏ်မှ မတောင်းဆိုဘဲ အာမခံ နဲ့ ငွေရယူနိုင်တဲ့ ကမ္ဘာ

ဘဏ်ကျောင်းတွေမှာ ချေးငွေယူဖို့ မျက်နှာကို ကြည့်ရတယ်။ မင်းမှာ ပိုက်ဆံရှိမှ ချေးပေးမယ်။ ဒါပေမယ့် DeFi မှာတော့ သက်သက် အာမခံပစ္စည်းရှိမရှိကိုပဲ ကြည့်တယ်။ ရှိရင် ချေးပေးမယ်၊ မရှိရင် ဆွေးနွေးစရာမလိုဘူး။ ဒီလို အချက်က ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေ နေ့စဉ်ဘဏ်ကျောင်းတွေရဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုတွေကို ခံစားနေရတဲ့ သူတွေအတွက် အရမ်းကို စိတ်ကျေနပ်စရာ ကောင်းတယ်မဟုတ်လား။ မြန်မာမှာ ဘဏ်အကောင့်မရှိတဲ့ လူဦးရေ အများကြီး ရှိနေတာ သိလား။ DeFi က ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်တယ်။

ဒီစကားက နားထောင်ရင်း စိတ်သက်သာရာ ရစရာ ကောင်းတယ်မဟုတ်လား။ ရိုးရာ ဘဏ်ချေးငွေ စနစ်မှာ အဆင့်မြင့်တဲ့ အလွှာတွေ ရှိနေတယ်။ ခရက်ဒစ်ရမှတ်မရ ရင်၊ အလုပ်သက်သေပြမပေးနိုင်ရင် ချေးမပေးဘူး။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း လူရင်းသားပေါင်း ၁၇ ဘီလီယံ လောက်ဟာ ဘဏ်အကောင့်တောင် မရှိကြဘူး။ ချေးငွေ ယူဖို့ ပိုပြီး ခက်ခဲတယ်။

DeFi က ဒီအားလုံးကို ကွဲအက်ဖြစ်အောင် လုပ်ပစ်လိုက်တယ်။ မင်းမှာ ကရစ်ပတို ပစ္စည်းတွေ ရှိရင် နေရာမရွေး ချေးငွေ ယူနိုင်တယ်။ KYC မလိုဘူး၊ အင်တာဗျူး မလိုဘူး၊ ခွင့်ပြုချက် စောင့်စရာ မလိုဘူး။ ပိုကောင်းတာက မင်း အလဟဿ ငွေတွေ ရေပုံးထဲ ထည့်လိုက်ရင် လှဲလှဲလျောင်း လျောင်း အတိုးရတယ်။

DeFi ရဲ့ ချေးငွေ နဲ့ ချေးယူ အပိုင်းက TVL အများဆုံး နယ်ပယ်တွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်နေတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလမှာ စုစုပေါင်း ချေးငွေ ပမာဏ ဒေါ်လာ ၉၇ ဘီလီယံ ပဲ ရှိခဲ့တယ်။ အခု ၂၀၂၆ မှာ ဒီနံပါတ်က ဆယ်ချီ ဆ ပြောင်းလဲ သွားပြီ။ အဓိက ပရိုတိုကော တွေ မှာ ရာချီ ဘီလီယံ လော့ခ် ဖြစ်နေတယ်။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ အဓိက ကြည့်ရမယ့် နှစ်ခု က Compound နဲ့ Aave ပဲ။ ဘလော့ခ်ချိန်း ပေါ်က ချေးငွေ ဘယ်လို ဆော့ရမလဲ ဆိုတာ ကြည့်ကြရအောင်။

DeFi ချေးငွေ ဘာကြောင့် ဒီလောက် ဆွဲဆောင်မှု ရှိလဲ။ ရိုးရာ ဘဏ်တွေ မချင်း နိုင်တဲ့ အချက်တွေ

1. အဆင့်မရှိဘူး။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ဘယ်သူမဆို ပိုက်ဆံသားရှိရင် ပါဝင်နိုင်တယ်။ နိုင်ငံကူး မလိုဘူး၊ လူမှုဖူလုံရေး မလိုဘူး၊ အလုပ်သက်သေ မလိုဘူး။ မြန်မာလို နိုင်ငံတွေမှာ ဒါက အရမ်း အရေးကြီးတယ်။
2. လျင်မြန်ဆန်တယ်။ အာမခံ ထည့်ပြီး ချေးယူ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပြီးဆုံး။ ရိုးရာ ဘဏ်တွေ ဆို ရက်ပေါင်း ရက်ပေါင်း စောင့်ရတယ်။
3. နှစ်ဖက်စလုံး ရစ်နိုင်တယ်။ ချေးယူသူ အတိုး ပေး၊ ထုတ်ပေးသူ အတိုး ရတယ်။ အလယ်မှာ ဘဏ်က မယူဘူး၊ အလိုပတ် က အလိုအလျောက် ခွဲဝေတယ်။
4. ပွင့်လင်းမှု အပြည့်အစုံ။ အတိုး ဘယ်လို တွက်လဲ၊ ရှင်းလင်းရေး ဘယ်မှာ ရှိလဲ၊ အာမခံ နှုန်း ဘယ်လောက်လဲ ဆိုတာ ဘလော့ခ်ချိန်း ပေါ်မှာ အားလုံး ပွင့်နေတယ်။ ဘယ်သူမဆို စစ်နိုင်တယ်။
5. လက်ကစား နည်းလမ်း။ ETH အာမခံ ထည့်ပြီး USDC ချေးယူ၊ ပြီးတော့ ETH ပြန်ဝယ်... ပတ်လည် အကျိုးအမြတ် ချဲ့ထွင်နိုင်တယ် (အန္တရာယ်ကိုလည်း ချဲ့တယ် မမေ့နဲ့)။

ဒါပေမယ့် သတိထားပါ။ လွတ်လပ်မှု များရင် အန္တရာယ်လည်း များတယ်။ စျေးနှုန်း ကျရင် အာမခံ ပစ္စည်း ရှင်းလင်းခံရနိုင်တယ်။ ဆုံးရှုံး မှု ကြီးကြီးမားမား ဖြစ်နိုင်တယ်။

Compound။ ဘလော့ခ်ချိန်း ပေါ်က ပထမဆုံး "ငွေကြေး ဈေး စျေး"၊ ရိုးရှင်း နဲ့ ရိုင်း ကြမ်း

Compound က DeFi ချေးငွေ ရဲ့ ဦးနှောက် ဖြစ်တယ်။ ၂၀၂၀ မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း မီးလောင်ခဲ့တယ်။ အဓိက အနေနဲ့ ကြီးမားတဲ့ ရေပုံး တစ်ခု ပဲ။

• တချို့ ဆို ဆော့စ်ပေး ပြီး အတိုး ရတယ် (ထုတ်ပေးသူ)
• တချို့ ဆို အာမခံ ထည့်ပြီး ချေးယူ သုံးတယ် (ချေးယူသူ)
• အတိုး တွေ က ထောက်ပံ့ လိုအပ်ချက် အလိုပတ် က အလိုအလျောက် ချိန်ညှိ တယ်

၂၀၂၁ မှာ သူ က ဆီ လေး မျိုး ပစ္စည်း ကို ပံ့ပိုး ခဲ့တယ်။ ZRX၊ BAT၊ COMP၊ DAI၊ ETH၊ USDC၊ USDT၊ UNI၊ WBTC။ အခု ၂၀၂၆ မှာ ပစ္စည်း ပိုများ လာ ပြီ၊ ခရော့စ် ချိန်း လည်း ကစား နေတယ် (Arbitrum၊ Base စတဲ့ Layer2 တွေ ပေါ်မှာ)။

အတိုး ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်လဲ။

အလိုပတ် ပဲ။ ချေးယူ သူ များရင် အတိုး တက်တယ်။ နည်းရင် ကျတယ်။ ဥပမာ DAI ချေးငွေ မှာ ထုတ်ပေး APY ၄-၆%၊ ချေးယူ APY ၇-၁၀% (အချိန်နဲ့ ဈေး ကြောင့် ပြောင်း နိုင်တယ်)။

cToken ဆိုတာ ဘာလဲ။

DAI ထည့်ရင် အတိုး တိုက်ရိုက် မပေးဘူး။ cDAI ပေးတယ်။ cDAI က မင်း အမှတ်ပြု စာ နဲ့ အတိုး လက်မှတ် ပဲ။ အချိန် ကြာလေ ပိုကောင်း လေ။ ၁ cDAI က DAI ပြောင်း နိုင်တာ များလာ တယ်။ ဥပမာ ၁၀၀၀ DAI ထည့်ရင် ၁၀၀၀ cDAI ရတယ်။ တစ်နှစ် အကြာ အတိုး ၁၀% ဆို ၁၀၀၀ cDAI နဲ့ ၁၁၀၀ DAI ရတယ်။ အတိုး အလိုအလျောက် ပတ်လည် ဝင်တယ်၊ လက်ဖြင့် မယူ စရာ မလို။

ချေးငွေ ယူ ချင်ရင် အာမခံ ပထမ ထည့်။

ပစ္စည်း တိုင်း မှာ "အာမခံ အချက်" (Collateral Factor) ရှိတယ်။ ETH က ၇၅% ဆို ၁၀၀၀ ဒေါ်လာ ETH ထည့်ရင် ၇၅၀ ဒေါ်လာ အခြား ပစ္စည်း ချေးယူ နိုင်တယ်။ အာမခံ နှုန်း သတိ မီး အောက် ကျရင် (ပုံမှန် ၁၁၀-၁၃၀%) စနစ် အလိုအလျောက် ရှင်းလင်း တယ်။ ၈% ပြစ်ဒဏ် ချ၊ အာမခံ ရောင်း ပြီး အကြွေး ဆပ် တယ်။

အုပ်ချုပ်ရေး ဘယ်လို ကစား လဲ။

COMP က အုပ်ချုပ်ရေး တိုကင်။ COMP ကိုင်ဆောင်ရင် မဲ ပေး နိုင်တယ်။ ပစ္စည်း အသစ် ထည့်၊ ပါရာမီတာ ချိန်၊ အတိုး မော်ဒယ် ပြောင်း စတာ။ အဆိုပြု အဆင့် မြင့်တယ် (စုစုပေါင်း ထုတ်လွှတ် ၁% ကိုင်ရမယ်)။ ဒါပေမယ့် အသိုင်း အဝိုင်း အလွန် တက်ကြွ တယ်။ အနှစ်ချုပ် Compound က ရိုးရှင်း ယုံကြည် ရတယ်။ အသစ်စ က ပထမ ရွေး ချယ် စရာ။

Aave။ ပိုမို အဆင့်မြင့်၊ ပိုမို လိုက်လျော တဲ့ "ချေးငွေ ဆင့်ကဲ ဖြစ်စဉ်"

Aave က Compound ထက် နောက်ကျ ပေမယ့် အခု ချေးငွေ နယ်ပယ် ရဲ့ ဘုရင် ဖြစ်နေပြီ။ TVL အမြဲ ပထမ၊ လုပ်ဆောင်ချက် ပိုများ တယ်။ အဓိက အလင်း အချက်တွေ။

1. ဖလပ်ရှ် လုံ (Flash Loan)။ အာမခံ မလို၊ ကြီးမားတဲ့ ငွေ ချေးယူ နိုင်တယ်။ တူညီ တစ်ခု ငွေကူး ထဲ ပြန်ဆပ် ရင် ရတယ်။ ဆက်လက် အကျိုး၊ စျေး ထိန်း၊ ရှင်းလင်း ရိုဘော့ တွေ က ဒီကို အားကိုး တယ်။ လှည့်ကွက် အခကြေး ၀.၀၉% ပဲ၊ ဒါပေမယ့် အက်တော မို ဖြစ်ရမယ် (အောင်မြင် ရင် အားလုံး၊ မဟုတ်ရင် ပြန်လှည်း)။
2. အတိုး မော်ဒယ်။ တည်ငြိမ် အတိုး vs ပြောင်း လဲ နိုင်တဲ့ အတိုး၊ မင်း ရွေး နိုင်တယ်။ တည်ငြိမ် က ရေရှည် ချေးယူ အတွက် ကောင်း၊ ဈေး မတက်ကျ စိုးရိမ် စရာ မလို။ ပြောင်း လဲ နိုင်တဲ့ က ပိုစျေး သက်သာ၊ ဒါပေမယ့် ဈေး နဲ့ ပျံ တက် နိုင်တယ်။
3. ခရက်ဒစ် လွှော လဲ။ မင်း ချေးငွေ ပမာဏ ကို တခြား သူ တွေ ကို လွှော လဲ ပေး နိုင်တယ် (မိတ်ဆွေ သို့ ရိုဘော့)၊ သူတို့ က မင်း ကို ကူ လုပ် တယ်။
4. မျိုး စုံ အာမခံ။ Compound ထက် ပစ္စည်း များ တယ်၊ အန္တရာယ် အဆင့် ပိုပြီး ကွဲ ခွဲ တယ်။
5. aToken။ cToken နဲ့ ဆင်တယ်၊ ထုတ်ပေး ရင် aToken ရတယ်၊ အတိုး အလိုအလျောက် စုဆောင်း တယ်။

ရှင်းလင်း ယန္တရား က ပိုပြီး နူး ညံ့ တယ်။ ပြစ်ဒဏ် ၅-၁၀% ပဲ၊ "ကျန်းမာ ရေး အချက်" က အချိန်နဲ့ စောင့်ကြည့် တယ်။ ၂၀၂၆ ရဲ့ Aave က V3 ကို ဆင့်ကဲ လာ ပြီ၊ မျိုး စုံ ချိန်း ပံ့ပိုး၊ ခွဲ ခြား မော်ဒယ် (အန္တရာယ် မြင့် ပစ္စည်း ခွဲ ထားတယ်)၊ GHO (Aave ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် တည်ငြိမ် ကွန်း)။ အနှစ်ချုပ် အဆင့်မြင့် ချေးငွေ၊ ဖလပ်ရှ် လုံ၊ လက်ကစား ချင်ရင် Aave ပဲ။

ချေးငွေ ရဲ့ သံချပ် စည်း။ ကျန်းမာ ရေး အချက် မကျ အောင် လုပ်

Compound ရော Aave ရော အဓိက အန္တရာယ် တစ်ခု ပဲ။ အာမခံ ပစ္စည်း စျေး ကျ။ ကျန်းမာ ရေး အချက် = အာမခံ စုစု တန်ဖိုး × အာမခံ အချက် / ချေးယူ စုစု ပမာဏ။ ၁ အောက် ကျရင် ရှင်းလင်း စတင် တယ်။

ဥပမာ မင်း ၁၀၀၀ ဒေါ်လာ ETH အာမခံ (အချက် ၈၀%)၊ ၆၀၀ ဒေါ်လာ USDC ချေးယူ။ ကျန်းမာ ရေး = ၁၀၀၀ × ၀.၈ / ၆၀၀ = ၁.၃၃ (ဘေး ကင်း)။ ETH ၃၀% ကျရင် အာမခံ ၇၀၀ ကျတယ်၊ ကျန်းမာ = ၇၀၀×၀.၈/၆၀၀ ≈ ၀.၉၃ → ရှင်းလင်း ခံ ရတယ်၊ ဆုံး ရှုံး + ပြစ်ဒဏ်။

ရှင်းလင်း ကာကွယ် နည်း လမ်း ငယ်တွေ။

• ချေးယူ ပမာဏ ပြည့် မချေး၊ ၂၀-၃၀% ကို ချန် ထား
• စျေး ကို စောင့်ကြည့်၊ ကိရိယာ နဲ့ သတိ ပေး ထား
• စျေး ကျရင် အာမခံ ထပ် ထည့် သို့ ကြိုတင် ပြန် ဆပ်
• အာမခံ ခွဲ ထား၊ တစ်မျိုး တည်း မလုပ်

နောက်ဆုံး မင်း ကို ပြော ချင်တာ

DeFi ချေးငွေ က ဘဏ်တွေ လက်က ဘဏ္ဍာ စွမ်း အား ကို ပြန် ယူ ပေး ပြီး သာမန် လူ တွေ ကို လက်ကစား နဲ့ အခွင့်အရေး ပေး တယ်။ ဒါပေမယ့် အန္တရာယ် ကို မင်း ကိုယ်တိုင် ခံ ရမယ်။ Compound က ရိုးရှင်း တည်ငြိမ်၊ အသစ်စ က အတိုး လှဲ လှဲ ရဖို့ ကောင်း။ Aave က လုပ်ဆောင်ချက် ပြင်း၊ ကြီး ကစား ချင်သူ တွေ အတွက်။ မင်း ETH အာမခံ ထည့် ပြီး USDC ချေးယူ ပြီး ကစား မယ် လား။ ဒါမှမဟုတ် ပမာဏ ငယ် ကနေ စ ပြီး ရှင်းလင်း မျဉ်း နဲ့ ရင်း နှီး လာ မလား။ မြန်မာ လို ဈေး စျေး မတည်ငြိမ် နိုင်ငံ မှာ ဒါ က အရမ်း စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်း တယ်။

ကမ္ဘာ ထိပ်ဆုံး ၃ ခု ကရစ်ပတို ဈေး ကွန်း တွေ အကြံပြု။

• ဘင်အန်း ဈေး ကွန်း မှတ်ပုံ တင် (ဈေး ကွန်း ပမာဏ ဘုရင်၊ မျိုး စုံ အများဆုံး၊ အသစ်စ က အကျိုး ပေး များ)။
• OKX ဈေး ကွန်း မှတ်ပုံ တင် (ကန်ထရက် ကိရိယာ၊ လှည့်ကွက် အခ နည်း)။
• Gate.io ဈေး ကွန်း မှတ်ပုံ တင် (ပစ္စည်း အသစ် ရှာ သူ၊ လိုက် ကစား + တစ်ခုတည်း အကျိုး ပေး)။

ကြီး ပြီး ပြည့်စုံ ဆို ဘင်အန်း၊ ပရော ဖက်ရှင်နယ် ကစား ဆို OKX၊ တောင်း ရှာ ဆို Gate။ လျင်မြန်စွာ ဖွင့် ပြီး ဘဝ လုံး လှည့်ကွက် အခ လျှော့ ချ ပါ။